Kijk, nu komt het lelijke aapje toch nog uit de mouw. De burgemeesterverkiezing Het burgemeester referendum in Eindhoven (dat op een drama lijkt af te stevenen) kon mogelijk wel eens het laatste worden. En de grootste kritiek komt dan nog wel uit de hoek waar je het nog het minst zou verwachten. Het lelijke aapje uit de mouw is niemand minder dan Thom de Graaf. De D66 coryfee die tot vervelens toe zijn stokpaardjes bereed (”gekozen burgemeester” en “referenda”) bleek al een ruggegraatloos weekdier toen hij zich tot burgemeester van Nijmegen liet benoemen. Of liggen de zaken iets genuanceerder?

Wat is nu het werkelijke verhaal hierachter? Ter verdediging van De Graaf moet wel gezegd worden dat de aanfluitingen zoals in Utrecht en Eindhoven niet de door de D66 beoogde verkiezingen zijn. D66 wilde dat de burger een echte keuze zou kunnen maken en daar is bij de referenda in Utrecht en Eindhoven natuurlijk geen enkele sprake van. De opzet zoals nu gehanteerd is vlees noch vis, een tussenvorm waar helemaal niemand om gevraagd heeft. Waarom en door wie is deze vorm dan gekozen?

Weet u nog dat Thom de Graaf, op 27 mei 2003, benoemd werd tot minister voor Bestuurlijke Vernieuwing en Koninkrijksrelaties? In die hoedanigheid heeft Thom zijn uiterste best gedaan om zijn stokpaardjes van weleer door te drukken. Uiteraard werd hij daarbij aan alle kanten tegengewerkt. Zijn plannen voor bestuurlijke vernieuwing, waaronder de gekozen burgemeester, werden iedere keer naar de prullenbak verwezen. En weet u nog dat dezelfde Thom de Graaf nog geen twee jaar later, op 23 maart 2005 om precies te zijn, opstapte? En wat was de reden? Zijn voorstel om de gekozen burgemeester mogelijk te maken kwam niet door de eerste kamer. Thom pakte zijn biezen, trok aan zijn stutten en poetste de plaat. Dag Thom. Het was alsof het pispaaltje van de klas van school gehaald werd. Iedereen die altijd over hem heen zeikte kreeg plotseling spijt. En uit dat gevoel is de huidige opzet van het burgemeester referendum verzonnen. Als klein goedmakertje voor Thom die twee jaar lang gepest is door zowel de eerste als de tweede kamer.

Als goedmakertje? Jazeker, eigenlijk wil men helemaal niet dat de burgemeester gekozen wordt door de bevolking. Men is voor de benoemde burgemeester. Het ambt wordt namelijk al decennia misbruikt voor het wegwerken of vriendelijker gezegd ‘weg promoveren’ van mislukte ambtenaren. Als je, als hoog ambtenaar, de fout bent ingegaan of anderszins onmogelijk bent geworden  dan kun je altijd nog ergens burgemeestertje gaan spelen. Je laat je door je vrindjes benoemen, geen haan die er verder naar kraait.

Men wist van te voren dat deze tussenvorm niet zou werken. Je kunt een stad niet warm krijgen voor het kiezen tussen twee voorgeselecteerde kandidaten, die tot overmaat van ramp nog uit hetzelfde politieke nest komen ook. Je voelt je als burger dan volstrekt niet serieus genomen. En dus is de opkomst, volledig naar verwachting, bedroevend laag. En dat is precies wat men wil, want nu kan men conclusies trekken…

De conclusie luidt: de opkomst is zo laag dat we niet anders kunnen concluderen dan dat de bevolking geen gekozen burgemeester wil dus laten we maar terug gaan naar de benoemde burgemeester. Deze conclusie is uiteraard verkeerd. Het is namelijk onbekend of de bevolking een gekozen burgemeester wil. De enige juiste conclusie moet zijn: de bevolking heeft geen zin om in de maling te worden genomen. Maar weet u wat nu zo sneu is? U kunt er niets aan doen. U strijdt een verloren strijd. Het goedmakertje voor Thom de Graaf is een goed uitgedacht plan dat altijd dezelfde uitkomst heeft: u krijgt een benoemd burgemeester.

Stel dat u massaal gaat stemmen: dan kiest u op één van twee poppetjes die van te voren geselecteerd zijn. Ik wil uw feestje niet bederven maar dit is exact hetzelfde als een benoemd burgemeester met dit verschil dat het één van twee kandidaten wordt. In plaats van één iemand weg promoveren mag u nu uit twee kneuzen kiezen die “aan verandering” toe zijn. Hoe dan ook: u zult op deze manier nooit een burgemeester naar eigen keuze krijgen maar naar keuze van de politieke elite zoals daarvoor ook het geval was.

Stel dat u massaal niet gaat stemmen: u wordt verweten dat u helemaal geen gekozen burgemeester wil. Er wordt een burgemeester benoemd uit één van de kandidaten. Ziet u? U verliest. En dat het inderdaad zo makkelijk gaat blijkt wel uit de uitspraak van de PvdA fractie in Eindhoven die heeft laten weten dat ook al is de opkomst lager dan 30% dan men dan toch de uitkomst van het referendum gaat volgen. Ziet u wel? Het maakt ze niets uit welke van de twee benoemd wordt. Daarmee geeft men toch wel heel duidelijk aan dat de keuze tussen de twee voorgeselecteerde poppetjes één grote farçe is. Als alleen de dorpsgek van Eindhoven komt opdagen op het stembureau dan nog zou de PvdA deze uitslag respecteren.

Thom weet ook dat het één grote farçe is hoor. Thom weet dat al lang. Waarom denk je dat hij ingestemd heeft om tot burgemeester van Nijmegen benoemd te worden? Het zijn allemaal goedmakertjes en zakken vol wisselgeld. Na twee belachelijke voorstellingen in Utrecht en Eindhoven zal Thom nog één keer zijn kritiek uiten op de huidige opzet. Daarmee gaat de gekozen burgemeester voor altijd naar de prullenbak. De met veel bombarie aangekondigde bestuurlijk vernieuwing is een doodgeboren kindje. Weet u wat het is? Bestuurlijke vernieuwing is mogelijk wel goed voor u en mij maar niet voor de huidige bestuurlijke macht. Het haalt namelijk macht weg bij de huidige machthebbers en die zitten daar natuurlijk niet op te wachten.

Wat zo wrang is aan deze zaak is dat Thom de Graaf zelf één van de uitgerangeerde politici is waarvoor men het benoemd burgemeesterschap in stand wil houden. Thom heeft dankbaar gebruik gemaakt van deze ontsnappingsroute uit de landelijke politiek. Dag, bestuurlijke vernieuwing. Dag, gekozen burgemeester. Dag, Thom de Graaf.

Tags: Bestuurlijke vernieuwing, Burgemeester, burgemeesterverkiezing, D66, Eindhoven, Leen Verbeek, Rob van Gijzel, Thom de Graaf

This entry was posted on Thursday, January 24th, 2008 at 0:01 and is filed under column, opinion, political. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.