Homilie van kardinaal Godfried Danneels
De dood van Hugo Claus heeft ook kardinaal Godfried Danneels aangegrepen. Niet omdat één van de beste schrijvers van het Nederlands taalgebied is overleden maar omdat de dood zelfgekozen was, euthanasie dus. Euthanasie heeft altijd op gevoelige voet gestaan met het kerkelijke deel van de samenleving. Volgens Christenen bepaalt god wanneer een mens sterft en zelfbeschikking zou derhalve tegen de wil van god zijn. Als dat je overtuiging is dan heb ik daar alle respect voor net zo goed als ik alle andere overtuigingen respecteer. Dus als een christen geen euthanasie wil dan begrijp ik dat. Wat ik niet begrijp is waarom deze christen ook voor een ander, met mogelijk een andere overtuiging, denkt te kunnen bepalen dat diegene óók geen gebruik van euthanasie mag maken. Waarom is het zo moeilijk om de vrijheid van een ander te respecteren?
Het zelfgekozen overlijden van Hugo Claus heeft een schok teweeg gebracht. De media melden bij het bericht over het overlijden steevast dat het een geval van euthanasie is. Vrienden en bekenden van Hugo Claus, waaronder veel schrijvers en kunstenaars, hebben verteld dat ze voor zijn dood nog op bezoek zijn geweest bij Hugo Claus en dat hij zijn dood heeft aangekondigd. Ze wisten dus dat dit het laatste bezoek zou zijn. Het nieuws van de euthanasie van Hugo Claus was kennelijk tegen het kerkelijke zere been. En dat heeft zodanig pijn gedaan dat kardinaal Godfried Danneels meende in zijn paastoespraak toespelingen te moeten maken op de euthanasie van Hugo Claus:
En waarom zou het onvermijdelijke lijden dat ons overkomt, niet door liefde vruchtbaar kunnen worden voor de hele wereld, Hem achterna? Door zomaar uit het leven te stappen antwoordt men niet op het probleem van lijden en dood. Men loopt er in een boog om heen en omzeilt het. Omzeilen is geen heldendaad. Geen voer voor frontpaginanieuws. Menselijke noblesse – en a fortiori heldhaftigheid – moet je elders zoeken: bij de zo velen die medisch en menselijk hun lijdende medemensen begeleiden tot het einde. En bij hen die als de dag daar is, hun leven dankbaar teruggeven aan hun Schepper, waarvan ze weten dat Hij ook een barmhartige Vader is.
Volgens de kardinaal zijn de echte helden degenen die mensen tot het bittere eind begeleiden. Voor mij is een held iemand die durft in te zien dat het lijden zonder uitzicht op beterschap beter eerder beëindigd kan worden. De helden zijn die medici die de verantwoordelijkheid op zich durven nemen. Iemand pilletjes blijven voeren en het voorhoofd deppen tot het einde daar is kunnen we allemaal. Het egoïsme om geen afscheid te willen nemen en geen afstand te willen doen van iemand schuilt in ons allemaal. De moed om je eigen belangen en gevoel opzij te zetten voor het belang van een dierbare, dat neigt naar heldendom.
Zelfbeschikkingsrecht over je lichaam en leven is mij veel waard. Ik wil zelf kunnen kiezen of ik wel of niet gebruik wil maken van actieve levensbeëindiging. Dat recht geldt uiteraard voor iedereen. Als iemand tegen euthanasie is dan kan diegene ervoor kiezen om er geen gebruik van te maken. Iedereen tevreden. Vrijheid, blijheid voor iedereen.