Uit een aantal recente peilingen, van na de aanvaring tussen Wilders en Hirsch Ballin, blijkt dat de Nederlandse burger nog maar bar weinig vertrouwen heeft in de regering. En daarbij gaat het niet alleen om bestuurlijk vertrouwen (beschikt men wel over de vereiste capaciteiten?) maar men twijfelt openlijk aan de eerlijkheid van de bewindslieden. Geconfronteerd met deze bevindingen proberen de betrokken ministers de peilingen te bagatelliseren. Het is slechts “een peiling”, “de waan van de dag” en Rouvoet meende zelfs “maar 43% heeft wèl vertrouwen in de overheid”. Na doorvragen geven de ministers wel aan dat het een zorgelijke ontwikkeling is en dat “men er alles aan gaat doen om het vertrouwen te herstellen”.

De enigszins verraste reacties van de ministers verbaasde me enorm. Kennelijk hebben ze zelf het gevoel dat er niets aan de hand is en dat ze zelf niets verkeerd hebben gedaan. Ze verbazen zich erover hoe dit beeld van oneerlijkheid heeft kunnen ontstaan bij de burger maar weigeren de hand in eigen boezem te steken. Deze reactie is voor een deel te verklaren doordat politici altijd rekenen op het gebrek aan (of falen van) het collectieve geheugen van de burger.

Het heeft me altijd verbaasd dat het collectieve geheugen van de burger zo vergeetachtig is. Of vergevingsgezind, daar kan ik geen vinger achter krijgen. Politici weten dit ook. Het falende collectieve geheugen is de oorzaak dat dezelfde kliek politici oneindig lang in het zadel weet te blijven. Men kan verkiezingsbeloften breken en verkiezersbedrog plegen zonder consequenties. De burger moppert op dàt moment wel maar bij de volgende verkiezing wordt toch hetzelfde hokje weer rood gemaakt. Een andere oorzaak daarvoor is natuurlijk het gebrek aan keuze. Wellicht wil je eigenlijk liever niet meer op iemand of een partij stemmen maar is het gewoon het enige alternatief. Dit gebrek aan keuze kan tevens verklaren waarom een nieuwe politieke partij soms een enorme landverschuiving weet te veroorzaken. Hoe meer de nieuwe partij zich afzet tegen de gevestigde orde en macht hoe meer stemmen de partij trekt. Kijk maar eens naar Jan Marijnissen (stem tegen, stem SP), Pim Fortuyn, Geert Wilders en Trots op Nederland (Rita Verdonk).

Politici gaan ervan uit –en bestaan dankzij het feit– dat mensen een slecht geheugen of algehele desinteresse in politiek hebben. Weinig mensen volgen actief de politieke ontwikkelingen. Het kiezen (uitbesteden) van bestuur rechtvaardigt een vier jaar lange desinteresse. Na het kiezen heb je toch niets meer in te brengen. Belangrijke nieuwtjes zullen even de krantenkoppen halen en daarna weer wegzakken in het collectief geheugen. Maar als er veel van dat soort zaken plaatsvinden dan zullen de mensen die afzonderlijke zaken wel vergeten maar blijft er wel een gevoel achter. In dit geval een gevoel van onbetrouwbaarheid.

De regering regeert en de tweede kamer controleert. Een mooi systeem dat zichzelf zou in balans zou moeten houden terwijl de burger zich om het eigen leven bekommert. Maar is dat wel zo? Controleert de tweede kamer de regering wel? Neem nu de beslissing om deel te nemen aan de oorlog in Irak? Dat is nooit onderzocht omdat er geen meerderheid voor was in de kamer. De PvdA had voor de verkiezingen groots aangekondigd dat het onderzoek zou komen als de PvdA het voor het zeggen had. Maar toen de PvdA toetrad tot de regering hebben ze tégen het voorstel gestemd om een onderzoek naar oorlogsdeelname. Voor de PvdA is dat politiek wisselgeld, de PvdA krijgt nu op een ander gebied háár zin. Maar de PvdA-kiezer ervaart dat natuurlijk als puur bedrog.

Juist omdat de kamer een controlerende functie heeft was ik met stomheid geslagen door de reactie van Rutte van de VVD. Zijn reactie vlak na het debat over Fitna kwam erop neer dat we geen onderzoek naar de aantekeningen hoeven te doen omdat ministers in dit land niet liegen. Wat is dat voor onzin? Als we ervan uitgaan dat de ministers niet liegen en altijd de waarheid spreken dan hoeven we ze toch ook niet te controleren? Roept Rutte hier nu op om de tweede kamer als geheel maar af te schaffen? Jùìst als er de suggestie wordt gewekt dat er gerommeld is met verslagen moet de tweede kamer aansturen op een onderzoek. Een onvergefelijke misser van Rutte wat mij betreft. Rutte moet als een horzel om de hoofden van Hirsch Ballin, Balkenende en Ter Horst hangen en niet de wind uit de zeilen halen van een ander kamerlid. Rutte is kennelijk vergeten dat minister Donner al eens kamerverslagen heeft laten aanpassen. Later heeft Rutte alsnog een poging ondernomen om medestanders te vinden voor een onderzoek.

Voor mij geldt dat mijn wantrouwen in de overheid voornamelijk voortkomt uit een aantal misdragingen. Daarvoor zal wel een keer “sorry” gezegd zijn maar soms is “sorry” niet genoeg. Hieronder een lijstje met voorvallen, oude en recente, waardoor ik het vertrouwen heb verloren. Aanvullingen zijn altijd welkom in de comments:

1. Guusje Ter Horst (PvdA) is als burgemeester van Nijmegen betrapt met teveel drank achter het stuur tijdens de 4-daagse. In plaats van boetedoening heeft ze samen met de politie-top getracht dit voorval in de doofpot te stoppen. En daar moet ik vertrouwen in hebben? Hahahaha
2. Niet aanbesteden van het evenement “Jeugdtop” door André Rouvoet (CU) en Sharon Dijkstra (PvdA), zogenaamd door “tijdgebrek”. Kosten voor deze onzin? €280.000. Dat is op zich al een schande.
3. Bert Koenders (PvdA) besteed het evenement “Het akkoord van Schokland” niet aan en gunt het aan een bureau van PvdA-leden (BKB). Een schandalige vorm van vriendjespolitiek. Artiesten waaronder Marco Borsato treden geheel belangeloos op terwijl het praatje van één van de organisatoren van BKB wel op de factuur verschijnt. Schandelijke besteding van gemeenschapsgeld. Koenders, de Berlusconi van de lage landen, komt er gewoon mee weg. Kosten voor deze onzin: €750.000. Artiesten kregen niets. Het feest was voor slechts 5000 mensen toegankelijk.
4. Minister Donner (CDA) laat kamerverslagen aanpassen na de discussie over het ontslagrecht.
5. Voor het jaar 2000 reden ministers met grote regelmaat in duurdere auto’s dan volgens de regels toegestaan. De reactie van Jorritsma (VVD): “Mogen ministers alsjeblieft in een auto rijden die net zo fatsoenlijk is als die van de eerste de beste pooier uit Amsterdam?”.
   De vergelijking tussen ministers en pooiers bevalt me wel.
6. Mark Rutte (VVD) beweert, vlak na het Fitna debat, dat ministers niet liegen en derhalve controle achteraf niet nodig is. Er is bijna geen bron te vinden waarin deze bewering staat. De media hebben geslapen toen Rutte de uitspraak deed. Hier is een reactie van iemand die het ook opgepakt heeft op het blog van Maurice de Hond met een antwoord van Rutte. Een kamerlid kan beter het standpunt innemen dat een minister per definitie liegt totdat het tegendeel is bewezen. Dat is controle uitoefenen. Controle van de overheid is niet in goede handen bij Mark Rutte. Eerlijkheidshalve moet hierbij aangemerkt worden dat hij zijn mening herzien heeft en toch op een onderzoek wilde aansturing maar vond daarvoor niet voldoende steun.
7. Cees Veerman (CDA), minister van landbouw, pleit voor behoud landbouw subsidies tegen het kabinetsbeleid in. Later blijkt Veerman (eigenaar van vijf Franse landbouwbedrijven) als directeur te boek te staan van die bedrijven. De onprettige geur van belangenverstrengeling stijgt op uit de beerput. Veerman dreigde zelfs met aftreden om de landbouw subsidies te behouden. Veerman kwam hier mee weg.
8. Cees Veerman (CDA) gebruikt de dienstauto om op vakantie te gaan, naar Frankrijk naar één van zijn boerderijen aldaar.
9. Invoering van de euro. Gerrit Zalm (VVD) spint een web van leugens om te verhullen dat de gulden tegen de verkeerde koers omgezet wordt in de euro.
10. Onterechte onkostenvergoeding voor Eveline Herfkens (PvdA). Verhagen en Koenders verstrekte onjuiste informatie aan de kamer dat niet meer kon worden nagegaan wie het initiatief voor de vergoeding had genomen. Ewout Irrgang (SP) heeft een brief in handen waaruit blijkt dat het ministerie van Buitenlandse Zaken zelf een aanbod heeft gedaan aan Herkens. Dit wordt natuurlijk ontkent.
11. Landelijke PvdA laat drie geschorste leden van Stadsdeel Amsterdam Z.O. weer gewoon aan het werk terwijl ze beschuldigd worden van belangenverstrengeling en zelfverrijking.
12. PvdA laat eis naar onderzoek deelname aan inval Irak vallen als een baksteen.

Vertrouwen kun je niet opeisen. Vertrouwen moet je winnen. Vertrouwen winnen is makkelijker dan vertrouwen herstellen. Dus bedenk goed wat je doet als je je betrouwbaarheid op het spel zet.

This entry was posted on Monday, April 7th, 2008 at 23:43 and is filed under column, opinion, political. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.